Lýðræði er ekki mjög afmarkað hugtak. Sumir túlka það eins og fyrir kemur í lagabálkum: fólkið kýs stjórnmálaflokka á fjögurra ára fresti, þess á milli ráða þeir sem fengu samanlagt yfir helming þingsætanna og koma sér saman um að afbera hvern annan. Aðrir segja sem svo að lýðræði felist í því að ráðamenn starfi í umboði almennings og eigi öllum stundum að hlusta eftir vilja fólksins. Þeir sem ráða hallast oft að hinu fyrra en þeir sem ráða ekki að hinu síðarnefnda.

Ég er ekkert sérlega hrifinn af lýðræði yfir höfuð, hvorki fyrri né seinni leiðinni. Það er eitthvað heillandi við það að fólk fái að kjósa núna, það er að segja að fólkið í landinu fái að kjósa á milli leiða út úr kreppunni eins og það kallast. Efast ég þó stórlega um að fólkið fái eitthvert raunverulegt val, því stjórnmálaflokkar eru almennt fremur líkir. Það era afar sjaldgjæft að skynsamlegur stjórnmálaflokkur stígi fram á sjónarsviðið og skeri sig verulega frá öðrum stjórnmálaflokkum. Af því er ekki hægt að draga þá ályktun að þeir stjórnmálaflokkarnir sem fyrir eru á sviðinu dugi til. Einnig má efast um að fólkið í landinu myndi velja ákjósanlegustu leiðina.

Gemlingurinn á DV vakti upp enn eina vangaveltuna hvar mörk afsagnar og ábyrgðar liggja.

Ég skil ekki af hverju ég varð ekki hagfræðingur og lögfræðingur! Þetta eru einföld fög sem eru þokkalega skemmtileg en aðalatriðið að það er nóg að gera fyrir fólk með þessa menntun.

Heimspeki og félagsfræði eru miklu flóknari fög og örfáir fá nokkuð að gera. Reyndar er ég kennslumenntaður líka og þar fær fólk eitthvað að gera en ekkert borgað fyrir það.

Það er með ólíkindum hvað auðvelt er að selja fólki klisjuna um að það verði að vera verðtrygging því annars láni enginn neitt og grey fjármagnseigendurnir tapi þá svo miklu af eiginfé og allskonarfé. Hvers konar rugl er þetta? Það er ekkert gefið við það að annar aðilinn í fjármagnsviðskiptum taki litla sem enga áhættu. Almennt er það nú svo að viðskipti fela í sér áhættu og sum viðskipti, sérstaklega fjármagnsviðskipti, fela í sér stórkostlega áhættu. Þeir sem eiga fjármagn kaupa sér hlutabréf, skuldabréf, verðbréf, sjóðsbréf, afleiðbréf og jafnvel skuldabréfavafningaflækjur sem einu orði mætti kalla áhættubréf. En svo þegar talað er um húsnæðislánabréf til almennings, þá þarf allt í einu verðtryggingu ofan á háa langtímavexti og stórkostlega öruggt veð í húsnæði. Þeir sem eiga fjármagn taka almennt áhættu til þess að ávaxta peningana sína, annars væru allir peningar á verðtryggðum innlánsreikningum og engir skuldabréfavafningar komnir í hnút.

Já Ísland er verðbólguland þar sem sveiflur eru oft miklar. Hvað með það? Þeir sem lána búa líka á Íslandi og ættu að búa við það líka að Ísland sé verðbólguland en ekki bara þeir sem borga lánin.

Ég heyrði í þingmanni í útvarpinu um daginn. Hann sagði að það væri flókið mál og erfitt að afnema verðtryggingu og vorkenndi alveg ógurlega gamla fólkinu sem þyrfti að skerða lífeyrinn hjá. Ekki þótti mér það einlægt hjá honum. En hann sagði líka annað sem mér þótti merkilegt: Að hann teldi að verðtryggingin hefði líklega leitt af sér óeðlilega mikið framboð af lánsfé vegna þess hversu litla áhættu það felur í sér!

Okurlán koma hart niður á almenningi. Hér í gamla daga höfðu menn svo miklar áhyggjur af þessu að talið var að guð sjálfur væri andvígur kúgun fjármagnseigenda á almenningi. Nú kúgar almenningur sjálfan sig í gegnum ríkisvaldið (Íbúðalánasjóður) og eigin lífeyrissjóði.

Lífeyrissjóðir mega tapa stórum fjárhæðum á hlutabréfakaupum og öðrum fjármagnsviðskiptum en húsnæðislánum til eigenda sinna. Væri ekki nær að banna hlutabréfakaup og láta tryggingarstærðfræðingana reikna bara út frá mögulegu tapi vegna verðbólgu.